احمد ناطق نوری کیست؟/ از سیاستورزی طولانی پارلمانی تا عکس یادگاری با محمدعلی کلی و تعیین تکلیف شرعی برای بوکس/ داستان مردی که جلوی احمدی نژاد ایستاد!
خبرآنلاین- نام احمد ناطقنوری در ورزش و سیاست ایران با «بوکس» گره خورده است؛ روحانی زاده، مدیر ورزشی و نمایندهای که بخش مهمی از کارنامه عمومی خود را در کنار فعالیت سیاسی، در مدیریت این رشته سپری کرد و نزدیک به سه دهه ریاست فدراسیون بوکس را برعهده داشت. حالا با درگذشت او، بخشی از تاریخ بوکس ایران نیز بار دیگر به نام مدیری بازخوانی میشود که از اواخر دهه ۶۰ تا میانه دهه ۹۰، یکی از چهرههای ثابت این رشته بود.
احمد ناطقنوری در سال ۱۳۶۸ و در شرایطی که بوکس پس از انقلاب برای مدتی از ساختار رسمی ورزش کشور کنار گذاشته شده بود، به ریاست فدراسیون رسید. بازگشت این رشته اما صرفاً یک تصمیم مدیریتی نبود و بحث درباره حکم شرعی بوکس نیز در آن مقطع مطرح بود. ناطقنوری بعدها روایت کرد که برای روشن شدن این موضوع به سراغ شماری از مراجع رفت و درباره مجاز بودن این ورزش پرسوجو کرد؛ موضوعی که بعدها یکی از شناختهشدهترین بخشهای روایت زندگی ورزشی او شد.
در کنار این سابقه، نام احمد ناطقنوری با مجلس نیز پیوندی طولانی داشت. او سالها نماینده نور و محمودآباد بود و در مجموع هفت دوره در مجلس حضور داشت. همین حضور همزمان در عرصه سیاست و ورزش، از او چهرهای ساخت که کارنامهاش تنها به مدیریت یک فدراسیون محدود نمیشد؛ چهرهای که زندگی سیاسی و ورزشیاش در چند مقطع مهم تاریخ جمهوری اسلامی به هم رسید.
احمد ناطق نوری را نمیتوان فقط با یکی از دو عنوان «نماینده مجلس» یا «رئیس فدراسیون بوکس» شناخت. زندگی سیاسی و اجتماعی او در چهار دهه پس از انقلاب میان این دو میدان گذشته است؛ از صندلی نمایندگی مردم نور و محمودآباد در مجلس تا سالها حضور در رأس فدراسیون بوکس. اما در سالهای پایانی فعالیت سیاسیاش، نام او بیش از هر چیز در کنار یک اتفاق سیاسی ماندگار گره خورد: تقابل با محمود احمدینژاد و ماجرای مناظرههای انتخاباتی سال ۱۳۸۸.
احمد ناطق نوری متولد سال ۱۳۱۶ در روستای اوزکلا از توابع شهرستان نور در مازندران بود. خانواده او بعدها به تهران آمدند و خودش در روایتهایی از دوران کودکیاش، از زندگی در محدوده بازار تهران و حوالی حمام چال و زیرگذر لوطی صالح سخن گفته بود. او برادر بزرگتر علیاکبر ناطق نوری بود؛ چهرهای که بعدها به یکی از شخصیتهای شناختهشده جریان راست جمهوری اسلامی تبدیل شد و ریاست مجلس چهارم و پنجم را برعهده گرفت.
احمد ناطق نوری اما مسیر سیاسی خود را بیشتر در حوزه انتخابیه زادگاهش دنبال کرد. پس از انقلاب وارد فعالیتهای سیاسی شد و در انتخابات میاندورهای مجلس اول، پس از شهادت برادرش عباسعلی، به جای او راهی مجلس شد. بعد از آن نیز در دورههای سوم، چهارم، پنجم، ششم، هفتم و هشتم مجلس نماینده نور و محمودآباد بود. در مجموع هفت دوره حضور در پارلمان، بخش مهمی از سابقه سیاسی او را تشکیل داد؛ حضوری که در نهایت با انتخابات مجلس نهم پایان یافت.
سیاست در کنار بوکس
وجه دیگر زندگی احمد ناطق نوری از ورزش میآمد. او از جوانی به بوکس علاقه داشت و خودش نیز سابقه فعالیت در این رشته را روایت کرده بود. پس از انقلاب، فعالیت بوکس در ایران برای مدتی متوقف شد و درباره وضعیت شرعی این رشته نیز بحثهایی شکل گرفت. ناطق نوری بعدها گفت برای روشن شدن تکلیف این ورزش نزد مراجع رفت و درباره امکان ادامه فعالیت آن کسب تکلیف کرد.
با ازسرگیری فعالیت فدراسیون بوکس در سال ۱۳۶۸، احمد ناطق نوری ریاست این فدراسیون را برعهده گرفت و سالها در همین جایگاه ماند. در دوران مدیریت او، بوکس ایران دورههای مختلفی را پشت سر گذاشت و او در مقاطع مختلف درباره وضعیت این رشته، اعزام تیمها و مشکلات بوکس ایران اظهارنظر میکرد. در نهایت در سال ۱۳۹۶ از ریاست فدراسیون کنار رفت و وزارت ورزش او را به عنوان رئیس افتخاری فدراسیون منصوب کرد. اما برای ناطق نوری، ورزش هیچوقت کاملا از سیاست جدا نبود. خودش سالها میان این دو فضا رفتوآمد داشت و در یکی از گفتوگوهایش درباره تفاوت سیاست و بوکس گفته بود در رینگ، مشتها زده میشوند و مسابقه تمام میشود، اما در سیاست زخم زبانها باقی میماند. همین جمله شاید تصویری از مسیری باشد که او در سالهای پایانی حضورش در سیاست تجربه کرد.
بوکس؛ ورزشی که بعد از انقلاب تعطیل شد/ ماجرای حلال بودن بوکس
بخش مهم دیگری از زندگی احمد ناطقنوری به بوکس مربوط میشود. او خودش از سابقه فعالیتش در این رشته پیش از انقلاب گفته بود و روایتهایی درباره تمرین او در پارکشهر تهران منتشر شده است. پس از انقلاب، فعالیت بوکس برای مدتی متوقف شد و در سالهای بعد موضوع احیای دوباره این رشته مطرح شد. ناطقنوری در این مقطع وارد روند بازگشایی بوکس شد و در سال ۱۳۶۸ ریاست فدراسیون بوکس را برعهده گرفت.
در روند بازگشایی بوکس، مسئله فقط احیای اداری یک فدراسیون نبود و درباره مشروعیت شرعی این رشته نیز بحث وجود داشت. ناطقنوری در روایتهای مختلف از مراجعه به برخی مراجع و روحانیون برای روشن شدن حکم بوکس سخن گفته است. از جمله نام آیتالله سیدمحمدرضا گلپایگانی و آیتالله محمدعلی اراکی در روایت او مطرح شده است. او همچنین ماجرای مراجعه به آیتالله احمد جنتی و بردن دستکش بوکس نزد او را نقل کرده بود. بر اساس روایت ناطقنوری، این پیگیریها به ادامه فعالیت رسمی بوکس انجامید و این رشته از سال ۱۳۶۸ دوباره فعالیت خود را آغاز کرد.
ماجرای سفر محمدعلی کلی به ایران چه بود؟
محمدعلی کلی، بوکسور مشهور آمریکایی و مسلمان، در دهه ۱۳۷۰ به ایران سفر کرد. خود ناطقنوری سالها بعد در گفتوگویی توضیح داده بود که دو بار از کلی برای سفر به ایران دعوت کرده است. او همچنین گفته بود که کلی در جریان سفر به عراق، درباره امکان کمک به آزادی اسرای ایرانی با او صحبت کرده و این موضوع را پیگیری کرده است.
خانواده ناطق نوری و احمدی نژاد
یکی از نقاط مهم در کارنامه سیاسی احمد ناطق نوری، رابطه او و خانوادهاش با محمود احمدینژاد بود؛ رابطهای که ابتدا با نوعی حمایت و وساطت سیاسی آغاز شد و چند سال بعد به یکی از جنجالیترین تقابلهای سیاسی تبدیل شد.
خود ناطق نوری در گفتوگویی درباره شهردار شدن احمدینژاد در سال ۱۳۸۲ روایت کرده بود که احمدینژاد ابتدا برای تصدی شهرداری تهران با مشکل تأیید صلاحیت روبهرو شده بود و علیاکبر ناطق نوری برای حل این مسئله وساطت کرده بود. احمد ناطق نوری در همان گفتوگو با اشاره به سرانجام این رابطه گفت: «بعد ایشان آمد و بالاخره آن کارها را انجام داد… و خوب جواب داد.»
سال ۱۳۸۴ اما احمدینژاد به ریاستجمهوری رسید و به تدریج فاصله میان او و بخشهایی از جریان اصولگرای سنتی بیشتر شد. ناطق نوری نیز در سالهای دولت نهم و دهم به منتقد سیاستهای احمدینژاد تبدیل شد. یکی از انتقادهای مشخص او به دولت احمدینژاد، انحلال سازمان مدیریت و برنامهریزی بود. احمد ناطق نوری در اظهارنظری درباره عملکرد دولت گفت تعطیل کردن سازمان برنامه و بودجه یکی از اشتباهات آشکار احمدینژاد بوده است. او معتقد بود اگر دولت از عملکرد سازمان رضایت نداشته، باید مدیران و ساختار آن را اصلاح میکرد، نه اینکه اساس سازمان را کنار بگذارد. به گفته او، با این تصمیم کارشناسان و حسابرسان باتجربه کنار گذاشته شدند و امکان برنامهریزی در کشور آسیب دید.
او در همان دوره تاکید داشت که قضاوت درباره عملکرد دولت را باید به مردم سپرد و درباره شعار «پاکترین دولت» نیز مردم را داور نهایی میدانست.
مناظرهای که همهچیز را تغییر داد
اما نقطه عطف رابطه خانواده ناطق نوری و احمدینژاد، انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۸ بود. در مناظره تلویزیونی احمدینژاد و میرحسین موسوی، رئیسجمهور وقت نام خانواده ناطق نوری را به میان آورد و درباره وضعیت اقتصادی فرزندان علیاکبر ناطق نوری اتهاماتی را مطرح کرد. این بخش از مناظره به یکی از جنجالیترین قسمتهای رقابت انتخاباتی آن سال تبدیل شد.
احمد ناطق نوری بعدها درباره همان اتفاق گفت حرفهایی که درباره خانواده آنها مطرح شده بود، «پخته»، «منطقی» و «استدلالی» نبود و آنها را اتهام توصیف کرد. با این حال تاکید کرد که خانواده ناطق نوری به دلیل این اتفاق، «با نظام قهر» نکردند و وارد چالش با دولت نشدند. او همچنین در واکنش به اتهامهایی که درباره خانواده مطرح شده بود، از احمدینژاد خواست اگر سندی درباره ثروت فرزندان ناطق نوری وجود دارد، آن را ارائه کند. چند سال بعد، وقتی از او درباره اینکه چرا این اتهامات را از مسیر حقوقی پیگیری نکردهاند پرسیدند، پاسخ کوتاهی داد که بیشتر از هر توضیح دیگری، روحیهاش را نشان میداد: «آدم با هر بچهای که دعوا نمیکند.»
این جمله را میتوان در کنار توضیح دیگری که او درباره سیاست و ورزش داده بود خواند:« در رینگ، بعد از مسابقه دو رقیب یکدیگر را در آغوش میگیرند، اما در سیاست زخم زبانها باقی میماند». تجربه او با احمدینژاد یکی از نمونههای همین تفاوت بود.
از اصولگرایی سنتی تا فاصله با جریان احمدینژاد
تقابل با احمدینژاد فقط یک اختلاف شخصی یا خانوادگی نبود. این ماجرا در سالهای بعد به یکی از نشانههای فاصله گرفتن ناطق نوری از بخشی از جریان اصولگرایی تبدیل شد. او انتظار داشت چهرههای قدیمی این جریان در برابر آنچه درباره او و خانوادهاش مطرح شده بود، واکنش نشان دهند. اما به روایتهایی که بعدها درباره آن دوره منتشر شد، سکوت بخشی از اصولگرایان برای او قابل قبول نبود.
در سالهای بعد، ناطق نوری به چهرهای تبدیل شد که ارتباطش با نیروهای اصلاحطلب و میانهرو بیشتر به چشم میآمد؛ هرچند سابقه سیاسی او همچنان در جریان راست سنتی تعریف میشد. همین تغییر موقعیت باعث شد برخی جریانهای اصولگرا به او انتقاد کنند و حتی پس از سالها حضور در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی، جایگاه او در میان نیروهای سیاسی تغییر کند.
با این حال، احمد ناطق نوری در اظهارنظرهایش معمولا تلاش میکرد این فاصله سیاسی را با ادبیات تند بیان نکند. حتی درباره اختلافات خانوادگی و سیاسی نیز بر «گذشت» تاکید داشت و میگفت خانواده ناطق نوری هیچگاه اهل بداخلاقی با دیگران نبودهاند.
مردی میان دو میدان
احمد ناطق نوری در نهایت با دو تصویر متفاوت از خود در حافظه سیاسی و اجتماعی ایران باقی ماند؛ سیاستمداری که هفت دوره نماینده مجلس بود و ورزشکاری که نزدیک به سه دهه مدیریت فدراسیون بوکس را برعهده داشت. در سیاست، نام او در کنار مجلس، جریان راست سنتی، خانواده ناطق نوری و سرانجام ماجرای مناظره سال ۱۳۸۸ قرار گرفت؛ در ورزش نیز نامش با بازگشت و تثبیت دوباره بوکس در سالهای پس از انقلاب گره خورد.
او سالهای زیادی در فضای سیاسی ایران حضور داشت، اما شاید عجیبترین بخش این مسیر همان رابطهای بود که با محمود احمدینژاد آغاز شد؛ چهرهای که در مقطعی برای شهرداری تهران با وساطت خانواده ناطق نوری مسیرش هموار شد و چند سال بعد، در یک مناظره تلویزیونی، نام همان خانواده را در برابر میلیونها بیننده به میان آورد.احمد ناطق نوری در سالهای پس از آن ماجرا همچنان درباره احمدینژاد اظهارنظر کرد؛ از انتقاد به سیاستهای اقتصادی دولت تا واکنش به اتهامهای انتخاباتی. اما شاید مهمترین جمله او درباره آن دوره همان تعبیر کوتاه «خوب جواب داد» باشد؛ جملهای که فاصله میان آغاز یک رابطه سیاسی و پایان آن را در چند کلمه خلاصه میکرد.
او بامداد سوم مهر ۱۴۰۵ در ۸۹ سالگی درگذشت؛ مردی که نزدیک به نیم قرن از تاریخ سیاسی و ورزشی جمهوری اسلامی را، هر کدام از یک مسیر، تجربه کرده بود.
۳۱۳۱
